Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Poniženi i prevareni

Objavljeno prije

na

Zvučalo je vrlo optimistički kad je premijer Milo Đukanović prije dvije godine u Beranama, najavljujući vladin program stimulisanja zapošljavanja u Crnoj Gori s akcentom na sjeverni region, rekao da se „nakon uspješno završene tranzicije stvaraju uslovi da što veći broj ljudi uzme odgovornost za svoju budućnost u svoje ruke”. Naivni puk nije mogao znati da time, zapravo, počinje kampanja, u tom trenutku za još neraspisane, parlamentarne izbore, koji su održani pola godine kasnije, u martu 2009. OBMANA: Neki od onih koji su povjerovali i pomislili kako je u Crnoj Gori lako uzeti budućnost u svoje ruke, danas će vam reći da je program Posao za vas, u stvari, za jedan broj kandidata bio obmana i da se pretvorio u „prevaru za nas”.
„Ne samo da smo prevareni. Mi smo poniženi i ostavljeni u još većem siromaštvu”, kaže Hamdija Korać iz Rožaja.
Ovaj čovjek je, poslije ubjeđivanja vladinih službenika, poslušao savjet i registrovao preduzeće sa četiri zaposlena radnika. Njemu sličnih u Rožajama bilo je desetak. Tada su osnovana društva s ograničenom odgovornošću Hakija stil, Bučan, Eko-konoba, Eko-MK, Bota, M-ender, Baja-stil, Hostels-laništa, Eko-nova… Dvije godine kasnije, još čekaju obećane kredite.
„Bila je duga procedura. Najprije su nas obilazili i ubjeđivali da treba da konkurišemo. Zatim smo prošli obuku, a onda smo radili projekte. S tim projektima konkurisali smo na javni poziv Vladine Direkcije za mala i srednja preduzeća. A tada je sve stalo” , priča Korać.
On ističe kako su iz Vlade ponavljali da je novac obezbijeđen i da samo treba da se prijave.
„Šta se desilo kada smo registrovali preduzeća i zaposlili radnike? Oni su statistički dobili povećan broj preduzeća i fiktivno smanjili nezaposlenost, a nas su brzo zaboravili i prepustili bankama da od njih tražimo kredite”, kaže Korać.
Banke su, međutim, bile jasne. Ne samo da im ne mogu pomoći, već nema nikave šasne da biznismeni bez iskustva dobiju kreditna sredstva.
„U bankama su nam rekli da imaju sredstva samo za iskusne, za one koji već rade i ostvaruju pozitivne rezultate. Rekli su nam čak da nema te banke koja će pristati da dodijeli kredit početniku”, kaže Korać.
Uostalom, objašnjava on, banke nijesu ni obećavale sredstva, nego Vladina Direkcija za mala i srednja preduzeća. I tu je počela prepiska u trouglu privatnici, Direkcija, Vlada. Uglavnom jednostrana i bez odgovora s državnih adresa.
„Pisao sam i premijeru. Pozovem poslije kabinet, oni kažu da nijesu dobili pismo. U pošti provjerim, tvrde da je uručeno. Odgovora, sve u svemu, nije bilo”, kaže Korać.
Teško bi se moglo reći da je ovaj nesuđeni biznismen imao loš program, pa da eventualno zbog toga nije dobio kredit. Zamislio je da otvori pogon za izradu laminiranih podova, budući da je finalizacija drvoprerade nešto što bi moglo biti prioritet u Rožajama, i uopšte na sjeveru. Izračunao je precizno i da bi godišnja dobit te novoformirane kompanije bila oko 28 hiljada eura.

GUBITAK: „Pozajmio sam novac da registrujem preduzeće i da prilagodim prostor za opremu koju bih kupio od kredita. To su uglavnom svi učinili. Od Direkcije je trabalo da dobijem nekih 35 hiljada eura, a ostatak od petnaest hiljada, od sredstva koje je Vlada, navodno, dala bankama. Od svega, kao što vidite, do danas ništa”, objašnjava Korać.
On kaže da je na kraju pokušavao od Direkcije za razvoj malih i srednjih preduzeća da dobije barem pomoć da ugasi firmu i da se oslobodi zaposlenih da ne bi plaćao nepotrebne i neosnovane dažbine.
„Da se makar oslobodimo poreza i doprinosa, koje ne možemo da plaćamo. Ja i dalje svake godine moram da podnosim poreskoj upravi potvrde. Zamislite sada koliki je moj gubitak: osnivanje preduzeća, prilagođavanje prostora, izrada projekata. Da ne govorimo o dobiti koju sam trebalo da ostvarujem već dvije godine”, ogorčen je Korać.

Premijer Đukanović je na startu bio jasan kada je kazao da socijalni programi na kraju procesa tranzicije nijesu dovoljni, i da je zato neophodan novi paket stimulansa ljudima koji su spremni da razmišljaju o pokretanju biznisa.
„Pokušaćemo da kreditnim stimulansima, mnogo povoljnije nego što su krediti pod komercijalnim uslovima, kod ljudi potaknemo preduzetnički potencijal i da oni od korisnika socijalne pomoći postanu aktivni sudionici na crnogorskom tržištu te da doprinose kvalitetu svog života i napretku Crne Gore” – pričao je Đukanović.
Zatim se, poslije dva mjeseca, krajem oktobra, pripovratio u Berane da pritvrdi gradivo i izrazi zadovoljstvo početnim rezultatima programa, najavljujući da se akcija nastavlja „kako bi se probudili i onih koji premišljaju da li da se uključe”.
„Za nepuna dva mjeseca dobili smo oko petsto potencijalnih projekata koji su sada već u fazi realizacije, ili u fazi dodatnih provjera. Na toj bazi će biti otvoreno oko dvije hiljade novih radnih mjesta. To su projekti koji generišu oko šezdeset miliona eura, koji će biti djelimično realizovani preko vladinih institucija, a djelimično preko bankarskog tržišta”, rekao je tada Đukanović.

Onda se početkom sljedeće godine oglasio i ministar finansija Igor Lukšić, saopštivši da je već otvoreno 1,5 hiljada radnih mjesta, za šta je utrošeno 12 miliona eura. Lukšić je za, izbornu, 2009. godinu najavio nova ulaganja od 18 miliona eura preko Zavoda za zapošljavanje, Direkcije za razvoj malih i srednjih preduzeća i Fonda za razvoj.

OBAVEZE: „To je jedna od mjera, koja stimulisanjem preduzetništva, treba da djeluje amortizaciono na određene negativne efekte krize” – rekao je Lukšić.
U vezi s projektom Posao za sve može se naći i izvještaj Zavoda za zapošljavanje, prema kojem je ova državna ustanova kroz taj program, od septembra 2008. do aprila 2010, uoči posljednjih izbora, realizovala oko 15 miliona eura.
Pitanje je samo kako u ove idilične izvještaje uklopiti one koji se nijesu previše „premišljali”? Šta s Hamdijom i njegovim društvom u Rožajama i drugim gradovima na sjeveru Crne Gore? Kada je osnovan Investicioni razvojni fond, za njih je to bila još jedna, možda i posljednja nada.
„Dobili smo pozive da obnovimo zahtjeve, što je neke dodatno koštalo još po dvije stotine eura. To je bilo krajem prošle godine. I opet ništa. Očekivali smo, normalno, da prvo riješe ranija obećanja, pa da poslije raspisuju neke nove konkurse. Međutim, pokazalo se da su oni nas zaboravili. Mi sada imamo velike novčane obaveze prema onima od kojih smo pozajmili početna sredstva da bi startovali. Drugo, ne radimo jer smo ta sredstva zamrzili a nemamo novih da odmrznemo i krenemo eventualno u neku proizvodnju”, kaže Korać.
U Direkciji za razvoj malih i srednjih preduzeća ljubazan ženski glas sa druge strane žice daje nam do znanja da zna za „slučaj Korać”, i obećava da će nam se neko javiti s odgovorom, što se nije desilo do zaključenja ovog broja Monitora. Direkcija je ranije saopštavala da je za probleme kriva bankarska politika. Za Hamdiju i njegove kolege, kojima su obećani krediti i koji su se našli u ozbiljnim problemima, to ne može biti neka utjeha.
„Mi smo prevareni i osiromašeni, a oni su za sve to što su organizovali navodno zbog nas, primili nadoknade i dobro naplatili svoj rad”, tvrdi Hamdija Korać.
Koliko je nesuđenih preduzetnika u drugim gradovima na sjeveru države, kojima je obećana kreditna podrška „kako bi preuzeli svoju sudbinu u svoje ruke”, nije lako doznati. Pokušali smo da provjerimo u nekim poslovnim bankama, preko kojih su išle kreditne linije, ali je to, naravno, za njih poslovna tajna.
Kada se bolje razmisli, za vlast ne bi bilo ni dobro da previše ljudi uzme svoju sudbinu u svoje ruke. Kome bi onda bili gospodari?

Tufik SOFTIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo