Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Strašne godine

Objavljeno prije

na

Nevjerovatno je zaista da opština sa tako bogatim resursima i takvom privrednom strukturom kakvu je Ulcinj imao do 1990. (turizam, Solana, poljoprivreda, građevinarstvo, zanatstvo) za samo 20 godina postane jedina nerazvijena opština na Crnogorskom primorju i jedini grad koji bilježi pad broja stanovnika. Tragičnom stanju u svojoj opštini su dobrano kumovali i sami Ulcinjani, ali najveća odgovornost što je taj grad i zvanično postao nerazvijen svakako leži na centralnoj vlasti. Jer, lokalna samouprava, koju takođe drži Đukanovićeva DPS u koaliciji sa svojim vjernim saveznikom Demokratskom unijom Albanaca Ferhata Dinoše, ima mala ovlašćenja, a sva značajnija preduzeća su pod kontrolom crnogorske Vlade ili njoj bliskih tajkuna. Sve do 1997. godine ona se čak i hvalila da na zahtjev svojih partijskih kolega u Ulcinju – nije ništa investirala. KRPICE I PARE: Prvo što je nakon raskola u DPS-u napravljeno bilo je završetak radova na Domu kulture. ,,Dajte Ulcinjanima zgradu da igraju i krpice da njima mašu, a vlast i novac u Podgoricu ili u Budvu, svejedno je”, komentarisali su neki stanovnici najjužnije opštine. I zaista: dok su Ulcinjani igrali i romantičarski mahali nacionalnim zastavama opština je izgubila sve nadležnosti kojima bi planirala i usmjeravala svoj razvoj. Najsnažniji udar izvršen je preko Javnog preduzeća za upravljanje morskim dobrom, institucije koja upravlja sa čak 13 odsto najkvalitetnije teritorije u toj opštini! Iako se u Ulcinju nalazi čak 56,3 odsto ukupnog prostora kojim gazduje Morsko dobro, sjedište te institucije se ne nalazi u tom gradu, već u Budvi. Niko tačno ne zna koliko je novaca za ovih 19 godina Morsko dobro prihodovalo iz Ulcinja. Investiralo je tek mrvice! Samo u posljednja četiri mjeseca pola miliona eura je naplaćeno od kućica na Bojani. Jer, Morskom dobru u Ulcinju pripada ne samo kopno udaljeno na stotine metara od mora, već i rijeka Bojana i čitav Valdanos! Ulcinj je zbog svega toga, od primorske postao kontinentalna opština! Istovremeno Morsko dobro nije u stanju da okonča ni radove na izgradnji jedne obične lučice podno Starog grada, kakvu ima svaka poznatija familija u Boki. Najavljuje se da će, ne zna se više koja faza, ponovo krenuti u septembru, a ,,srce grada” je nefunkcionalnošću tog objekta dodatno degradirano. Usput je trajno uništena divna plaža Kacema.

SREZ BARSKI: Ako se zna da u proteklom periodu opštinska vlast, na čelu sa gradonačelnikom Gzimom Hajdinagom, nije usvajala neophodne detaljne urbanističke planove, da je divlja privatizacija uglavnom služila za zauzimanje atraktivnih lokacija i pranje novca, onda se ne treba čuditi što je lane ulcinjski budžet realizovan sa skromnih 5,8 miliona eura ili gotovo tri puta manje nego u susjednom Baru!? Kada smo već kod Bara, u Prostornom planu Crne Gore Ulcinju je tek nakon političkog pritiska od ,,opštine sa lokalnim značajem” dat ,,značaj regionalnog centra uz Bar”, što praktično znači da je Ulcinj, kao prije devet decenija, potpao pod ,,srez barski”. To je još jedan dokaz sistematskog marginalizovanja ovog grada od strane Đukanovićeve administracije, grada koji bi, navodno, trebao da bude turistički centar Crne Gore.

Na desetine ozbiljnih investitora je u vrijeme ekonomskog buma oćerano iz Ulcinja ne samo zbog nedostatka planova i nesnalaženja nekompetentne opštinske vlasti, već i zbog činjenja ili nečinjenja centralnih vlasti. Možda su najinteresantnije epizode oko želje moćne turske kompanije Gintaš da gradi turistički kompleks na Adi, jedne velike evropske turističke agencije da zakupi hotel Otrant (čija je prodaja školski primjer organizovanog kriminala) i dugogodišnjih nastojanja austrijske kompanije Špringer da kupi hotel Galeb, koji je ipak prodat drugome i potom sravnjen sa zemljom. A Galeb je, uz hotele Jadran i Republiku, bio izgrađen još prije Drugog svjetskog rata. Sada nijedan od tih simbola grada više ne postoji!

Dakle, vrata Ulcinja su praktično bila zatvorena za dobre i ozbiljne investitore, a njegovi resursi su ,,transparentno” postajali vlasništvo domaćih i stranih tajkuna i of-šor kompanija, koji su hotele i preduzeća vodili u stečaj, zakatančili ih ili jednostavno srušili. Zato je danas u Ulcinju zapošljeno dva puta manje ljudi nego prije četvrt vijeka, a stalno najavljivani investicioni talas nikako da krene.

OBEĆANJA I NADA: Teško je sjetiti se svih iznevjerenih obećanja o basnoslovnim ulaganjima. Dovoljno je samo podsjetiti se onih Arapa iz Abu Dabija, kojima je “nebo bila granica” i koji, zagledani u nebeske visine, nijesu znali ni ime zemlje u koju su došli, a kamoli grada.

Na obećanjima nikada nijesu bili škrti ni Đukanovićevi ministri. Tako je, na primjer, u oktobru 2009. godine, Branimir Gvozdenović najavljivao da će samo na lokaciji Pristan-Stari grad biti investirano oko 50 miliona eura!? On je rekao da bi na prostoru hotela Jadran trebalo da bude formiran turistički kompleks visoke kategorije sa svim pratećim sadržajima sa četiri zvjezdice i ukupno 250 ležajeva, a u hotelu Holegro sto ležaja. Ulcinjani su se tome obradovali, iako su se obećanja Gvozdenovića veoma rijetko ispunjavala. Ako se izgrade ti hoteli i lučica biće to, kazali su u Grupi NVO i nezavisnih intelektualaca, konačno nekoliko dobrih stvari u ovom zapuštenom gradu, znak da se nešto kvalitativno pomjera naprijed, a istovremeno vraćaju neki obrisi Ulcinju kao mediteranskom gradu. To bi mogao biti, računali su, podsticaj i za gradnju Galeba, rekonstrukciju Mediterana i Albatrosa, čime bi uži dio grada oživio, a turistička sezona bi se produžila.

Još više su se u januaru ove godine obradovali najavama novog ministra održivog razvoja i turizma Predraga Sekulića da će se obaviti revizija svih kupoprodajnih ugovora. Jer, samo obnovom nekadašnjih hotela Ulcinj bi dobio oko tri hiljade kvalitetnih hotelskih ležajeva, što bi ga ponovo vratilo u evropske turističke tokove. Ekspert njemačke fondacije Euronatur Martin Šnajder-Jakobi smatra da u Ulcinju prije svega treba obnoviti sve stare hotele i izgraditi manje kapacitete na Adi. ,,Svi stari hoteli su obnovljeni u Dubrovniku, ali i u cijeloj Hrvatskoj. To treba učiniti i u Ulcinju, jer su oni izgrađeni na dobrim lokacijama”, kaže on i dodaje da bi kreatori turističke politike trebalo prvenstveno da razmišljaju kako sezonu produžiti na šest mjeseci. ,,To je moguće ostvariti ako se napravi optimalan balans između kvaliteta i kvantiteta gostiju”, uvjeren je Šnajder-Jakobi.

Dakle, nakon 20 godina sistematskog propadanja i čerečenja, pred Ulcinjem koji je, ipak, očuvao ključne resurse, otvara se nova šansa. Hoće li imati ko da je iskoristi? ,,Ima svitanja koja još svanula nijesu”, pjevao je Ivan Cankar.

Mustafa CANKA

Komentari

DRUŠTVO

VLADA I PROSVJETA: Bolje tri dan štrajkovati, nego tri mjeseca pregovarati

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razočaranost roditelja i podsmijeh učenika pratili su tri dana štrajka, do koga je došlo zbog neodgovornosti vlasti da se suoči sa problemom. Kad prijetnje i političke egzibicije nijesu uspjele, dogovor je postignut za tri dana, nakon tri mjeseca ignorisanja

 

,,Oćemo li kupat đecu ili ne”, jedan je od duhovitih komentara na društvenim mrežama tokom neizvjesnosti oko odlaska učenika u školu. U nedjelju veče roditelji i učenici su  do  kasno čekali što će im nastavnici javiti: ide li se ili ne ide sjutra u školu? Većina učenika u školu ipak nije išla. Javnost je pratila kako vlast pokušava da se što prije izvuče iz neugodne situacije u koju je sebe dovela.

Nakon tri dana štrajka, Sindikat prosvjete i Vlada postigli su sporazum. Koeficijenti u prosvjeti će se uvećati od 1. jula za 10 odsto, a od 1. septembra najmanje 17 odsto. Dogovor je postignut nakon trosatnih pregovora na sjednici Glavnog odbora Sindikata prosvjete kojoj su prisustvovali premijer Milojko Spajić i  ministri prosvjete i finansija, Anđela Jakšić-Stojanović i Novica Vuković. Premijer i ministar prosvjete skoro cijeli februar nijesu imali kad da se sastanu sa prosvjetarima, zbog ranije preuzetih obaveza i putovanja.

Da je prosvjeta ovoj, kao i prethodnim vladama, sporedna briga  bilo je jasno kada su prosvjetni radnici iz medija saznali da neće biti ništa od već dogovorenog povećana plata koje su očekivali od januara ove godine.

Prosvjetari su tražili da se poštuje Granski kolektivni ugovor, prema kojem ih je sljedovalo 10 odsto bruto povećanja od 1. januara ove godine. Iz Vlade su im odgovorili da Ministartsvo finansija taj trošak nije planiralo, te da je za to kriva prošla  Vlada. Sindikat je krajem decembra organizovao štrajk upoozorenja,  i dao  rok do kraja januara za dogovor  o povećanju zarada. Ako dogovora ne bude, najavili su – štrajk. Radna grupa u kojoj su predstavnici ministarstva i sindikata nije se sastajala nakon srijede, 7. februara, kada su imali prvi i jedini sastanak. Tada su nadležne obavijestili  da 19. februara kreću u štrajk.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

KAKO SE SUDI BIVŠIM PRAVOSUDNIM I DRŽAVNIM ZVANIČNICIMA: Dugo putovanje u nepoznato

Objavljeno prije

na

Objavio:

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog.

Ko se danas sjeća afere Abu Dabi fond? Istraga o navodnim zloupotrebama prilikom dodjele kredita za razvoj poljoprivredne proizvodnje, koju u očima javnosti personifikuje bivši ministar poljoprivrede Petar Ivanović traje makar od početka 2020. Optužnica je podignuta krajem prošle godine i još nije dobila sudsku potvrđu. A onda slijedi suđenje koje bi, prema dosadašnjim iskustvima, moglo trajati godinama. Samo do prve, nepravosnažne presude.

Suđenje bivšoj predsjednici Vrhovnog suda i, prethodno, Vrhovnoj državnoj tužiteljki Vesni Medenici počelo je, nakon što je optužnica podignuta u oktobru 2022, ali postupak, uslijed mnogobrojnih odlaganja ročišta, još nije odmakao dalje od iznošenja odbrane optuženih. Nedavno ročište odloženo je za sredinu marta, zbog nedolaska na suđenje jednog od optuženih koji se brani sa slobode.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SJEVER OČIMA STATISTIKE: Manje ljudi, manje i posla

Objavljeno prije

na

Objavio:

Trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27. stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, imaju nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih

 

Uprkos tome što su na sjeveru za deset godina utrošeni milioni kroz razne programe za nezaposlena lica, koje je realizovao Zavod za zapošljavanje Crne Gore,  ukupan broj nezaposlenih u sjevernim opštinama, od 2013. do 2022. godine se povećao za 13.142 osobe. Kako objasniti da broj stanovnika, što je pokazao poslednji popis, na sjeveru drastično pada, a nezaposlenost dramatično raste?

Prema podacima bjelopolsjke NVO “Euromost” broj nezaposlenih najviše se povećao u Rožajama, za 4.410 lica, gdje su 2013. godine imali 1.184 nezaposlena lica, dok je taj broj 2022. godine porastao na 5.594 nezaposlena lica. Slijede Berane i Petnjica koji su zajedno 2013. godine imali 2.135 nezaposlena lica, dok je taj broj u ovim opštinama povećan ukupno za 3.937, tako da je u Beranama u 2022. godini bilo 4.932 nezaposlenih lica, dok je u Petnjici imalo 1.140 nezaposlenih lica. Plav je 2013. godine zajedno sa sadašnjom opštinom Gusinje imao 502 nezaposlena lica, dok 2022. godine opština Plav ima 2.187, a sadašnja samostalna opština Gusinje 757 nezaposlenih lica. Na petom mjestu je Bijelo Polje sa 761 više nezaposlenih lica više nego prije deset godina.

Jedina opština na sjeveru Crne Gore u kojoj se smanjio broj nezaposlenih lica za 147, po ovim podacima, je Žabljak.

Berane je, čini se, eklatantan primjer u negativnom i zabrinjavajućem smislu ove statistike. Svaki šesti stanovnika Berana je nezaposlen, što je posljedica katastrofalne tranzicije i zatvaranja skoro svih velikih privrednih kolektiva u ovom gradu. Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore zaključno sa decembrom prošle godine, na Birou rada u Beranama nalazilo se 4.248 lica, ili oko 11 odsto od ukupnog broja nezaposlenih u Crnoj Gori, (38.161 lice). Kao poseban problem ističe se podatak da u Beranama ima izrazito veliki broj nezaposlenih sa fakultetskim diplomama.

Podaci, takođe, govore da je u Beranama više nezaposlenih, nego radno angažovanih lica, uz podsjećanje da broj penzionera i socijalno ugroženih premašuje cifru od 6.000. Predsjednik opštine Berane Vuko Todorović izjavio je nedavno da je nezaposlenost jedan od gorućih problema koji nije lako riješiti. “Uzroke ovakvog stanja treba tražiti u izraženim regionalnim razlikama u Crnoj Gori, jer je više nego očigledno da sjeverni region po svim parametrima zaostaje za centralnim i južnim. Takođe, ovakvom stanju su kumovale i pogubne privatizacije u našem gradu, zahvaljujući kojima su skoro svi privredni subjekti zatvoreni. Zatvaranjem fabrika ljudi su se preselili na biro rada i zato, između ostalog, imamo ovako zabrinjavajući situaciju”, kaže Todorović.

Aktuelni predsjednik opštine Berane smatra da bi država morala aktivno da se uključi u rješavanje ovog problema. “Bez pomoći države mi se ne možemo sami kao lokalna samouprava suočiti sa problemom velikog odliva stanovništva, što je pokazao poslednji popis, kao i ovakvom nezaposlenošću. Bez hitnih mjera sa državnog nivoa, ovakvi trendovi se neće zaustaviti, ni kada se radi o migracijama i odlivu stanovništva, ni kada je riječ o katastrofalnom stanju u pogledu broja nezaposlenih.”

Da se Crna Gora suočava sa drastičnim regionalnim razlikama ukazuje i podatak da trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27 stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, broje nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih.

Monitor  je pisao i o tome da od skoro 3,5 hiljada penzionera u Beranama koji su članovi jednog od dva udruženja penzionera, njih čak dvije hiljade i devedeset je sa najnižom penzijom, što dodatno usložnjava socijalnu situaciju u ovom gradu i iziskuje hitne državne mjere.

Tek iz današnje vizure vidljivo je u kojoj mjeri su politički bili motivisani projekti poput onog “Posao za vas”, kada je 2008. godine  u ovom gradu podijeljen veliki broj kredita za samozapošljavanje i pokretanje biznis projekata. Tada je obećavano da će Crna Gora postati veliko gradilište i da će uvoziti radnu snagu. Koliko  je situacija u ovom sjevernom gradu uprkos takvim projektima i porukama gora nego u to vrijeme, govori i podatak da je broj nezaposlenih za poslednjih deceniju i po porastao za čak dvije hiljade. Da broj stanovnika u beranskoj opštini opada, a broj nezaposlenih raste govori i činjenica da je 2007. godine Berane imalo oko 36.000 stanovnika, od čega je 2.135 bilo nezaposlenih.

“Nakon ove analize i ovolikog povećanog broja nezaposlenih u opštinama na sjeveru Crne Gore postavlja se pitanje, zašta su utrošeni milioni eura, koji su dati za zapošljavanje građana na i smanjivanje broja nezaposlenih lica”, kaže za Monitor direktor NVO “Euromost” Almer Mekić.

On smatra da se taj novac trošio nenamjenski. “To je razlog da smo zatražili od Vlade Crne Gore da konačno stane na kraj zloupotrebama kroz razne programe zapošljavanja, jer se  kroz zvanične podatke vidi da je taj novac išao negdje drugo i da ni jedan projekat nije bio održiv, niti je ima bilo kakvih rezultata”, dodaje Mekić. “Prioritet svih prioriteta ako želimo da zaustavimo migraciju stanovništva na sjeveru Crne Gore mora biti zapošljavanje i otvaranje radnih mjesta, ali ne na ovakav način kakav je do sada bio.”

                       Tufik SOFTIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo