Povežite se sa nama

OKO NAS

SOLANA KONAČNO ZAŠTIĆENO PODRUČJE: Pravi posao tek počinje

Objavljeno prije

na

Nakon Odluke ulcinjskog parlamenta o proglašenju Solane Parkom prirode, mnogi su odahnuli. Ali, još je dosta otvorenih pitanja, a pravi posao na revitalizaciji ovog područja tek predstoji

 

Čelnica Društva Martin-Šnajder Jakobi, Zenepa Lika, bila je posdebno radosna zbog odluke Skupštine opštine Ulcinj da Solanu zaštiti i proglasi je Parkom prirode. Ona je bila ne samo  članica opštinske komisije koja je pripremila ovu odluku, nego je još u maju 2015. godine, sa funkcije potpredsjednice Opštine Ulcinj, uputila inicijativu da se područje Solane zakonski zaštiti.

„Prvi put nakon dugo godina Opština Ulcinj postaje upravljač tako značajnog lokaliteta, donosi odluku koja jasno ukazuje na značaj Solane i daje smjernice o njenom budućem razvoju. Ova odluka je dokaz  da je vrijedno zalagati se za zaštitu prirodnih resursa,  i da je vremenski okvir ponekad dug, u ovom slučaju više od 15 godina upornog rada, ali da se isplati“, kaže za Monitor Lika.

Iz MORT-a su pozdravili odluku konstatujući da je zaokružen važan proces zaštite jedne od deset najvećih i najmlađih solana na Mediteranu i stanište od globalnog značaja za boravak i gniježđenje vodenih ptica.

“Budući da Solana predstavlja područje biodiverziteta od međunarodnog značaja, tj. ispunjava šest od devet kriterijuma za proglašenje Ramsar područjem (močvarnim područjem od međunarodnog značaja), prvi naredni korak koji će MORT preduzeti jeste slanje već pripremljenog Ramsar formulara Sekretarijatu Konvencije za nominaciju lokaliteta za upis na ovu listu“, navode iz tog ministarstva.

Vlada je godinama odbijala da to učini, jer je bilo jasno da upisom na Ramsarsku listu nestaje bojazan da će Solana, sa površinom od 15 miliona metara kvadratnih, u neposrednom zaleđu Velike plaže, ikada biti gradsko-građevinsko područje.

Ta najava je posebno obradovala predstavnike civilnog društva, koji su  bili uključeni u problematiku Solane. Prije svega Centra za zaštitu i proučavanje ptica (CZIP), koji su najzaslužniji za animiranje svjetske i evropske javnosti u vezi sa  ulcinjskim draguljem.

“Solana sa punim pravom nosi epitet ptičjeg aerodroma budući da je po broju ptica koje je koriste za odmor, hranjenje, gniježđenje i zimovanje, čak i 15 puta značajnija nego što je najtranzitniji aerodrom u Evropi (Heathrow u Londonu) za ljude!“, ističu u CZIP-u.

Zbog izuzetne bioraznolikosti i vrijednog staništa od značaja za Evropsku uniju Solana je eksplicitno navedena u posljednjih pet godišnjih izvještaja o napretku Crne Gore u kojima se tražila odlučna i hitna akcija za zaštitu tog lokaliteta. “Odgovornost sada leži na Opštini Ulcinj da preduzme neophodne mjere kako bi se Solana proglasila za zaštićenu oblast”, navodilo se u Izvještaju Evropske komisije koji je objavljen krajem maja.

Zahtjev EU je odlukom ulcinjskog parlamenta konačno ispunjen. Lokalnim vlastima nije ništa drugo preostalo nego da odluku usvoje, jer je vrući krompir, na koji se opekla, Vlada Crne Gore prebačila Opštini Ulcinj. EU je takođe tražila da lokalna zajednica, iako sa veoma ograničenim nadležnostima, bude uključena u čitav ovaj proces.

Nakon odluke mnogo je otvorenih pitanja. Tu je prije svega  pitanje vlasništva i finansijske moći Opštine Ulcinj da upravlja tim prostorom, što se predviđa usvojenom odlukom. Lokalna samouprava treba da formira privredno društvo kome će od avgusta naredne godine povjeriti upravljanje ovim zaštićenim područjem.

Iz Eurofonda, koji je na berzi 2003. godine kupio preduzeće Solana “Bajo Sekulić“ akcijama na berzi za 800.000 eura, najavili su da će protiv Opštine Ulcinj podnijeti tužbu. Čak se u usvojenom dokumentu navodi da će Opština nadoknaditi eventuelnu štetu privatnom vlasniku koja mu se nanosi donošenjem odluke o zaštiti. Postoje određena strahovanja u ulcinjskoj javnosti da bi se mogao dogoditi novi slučaj „K 1“. Poslije više od 35 godina suđenja Vrhovni sud Crne Gore je nedavno presudio da zbog rušenja apartmanskog naselja na Velikoj plaži Opština Ulcinj isplati preko šest miliona eura Atlas grupi, koja je u stečaju, kao što je i Solana.

“Na sceni imamo istrajnost i upornost građana da stanu u odbranu onoga što pripada svim građanima i što ne smije otuđiti nijedna generacija niti bilo koji pojedinac. Odlukom je stavljen je pečat na odbranu Solane, a sada je veliki posao pred svima nama kako da tom biseru prirode vratimo potpuni sjaj, kako u ekološkom tako i na ekonomskom planu”, kaže predsjednik Opštinskog odbora URE Omer Bajraktari.

I Lika smatra da tek počinje pravi posao na revitalizaciji Solane, a prvi korak u tom pravcu jee obnova razorene infrastrukture i pokretanje proizvodnje soli, što je predviđeno Studijom zaštite koju je finansirala EU sa 300.000 eura, a izradio tim eksperata na čelu sa poznatim ornitologom Andrejom Sovincom iz Slovenije.

Ona je uvjerena da će u tome snažnu podršku pružiti EU, što je očekivanje i crnogorske Vlade. ”Kako je zaštita prirode, i međunarodna obaveza, a uspostavljanje zaštite nad Solanom kao područjem od univerzalnog biodiverzitetskog značaja važno pitanje na agendi Evropske komisije i brojnih međunarodnih organizacija, značajna je svaka podrška u finansiranju radi uspostavljanja mjera zaštite i promocije prirodnih vrijednosti Solane, obnavljanja proizvodnje soli u adekvatnom obimu, kao i različitih tipova eko-turizma (posmatranje ptica, pješačenje i sl.)“, ocjenjuju u MORT-u.

Istorija je svjedok da je razvoj modernog Ulcinja počeo sa izgradnjom Solane, 30-ih godina prošlog stoljeća. Ta kompanija je uz Hotelsko-turističko preduzeće “Ulcinjska rivijera“ bila lokomotiva razvoja grada.

“Svi  znamo da je Solana i u ovakvom stanju brend Ulcinja i Crne Gore, a da sa pravim upravljanjem  može i treba da bude biser Evrope. Zar nije divno saznanje da je preko 100.000 ljudi iz čitavog svijeta potpisalo peticiju za njenu zaštitu. Oni će doći u Ulcinj i posjetiti Solanu. Mi moramo učiniti sve da ona povrati ljepotu i sjaj”, kaže Lika. “Primjeri iz zemalja u regionu pokazuje da obnova solana snažno podstiče razvoj lokalnih zajednica. To, u našem najboljem interesu, moramo i mi potvrditi“.

                                                                                                                         Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

SJEVER, GRADOVI BEZ BANAKA:  Tamno pa se ne vidi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Od pet opština na sjeveroistoku Crne Gore, njih tri nema ni jednu bankarsku filijalu, a zaposleni, penzioneri i privatni preduzetnici iz tih opština prinuđeni su da skoro svakodnevno idu u susjedne gradove zbog bankarskih usluga. Banke nemaju  Andrijevica, Gusinje, i  Petnjica

 

Stomatolog dr Rusmin Laličić ima ordinaciju u Gusinju, ali zbog nepostojanja ni jedne bankarske filijale u tom mjestu, on je prinuđen da skoro svakodnevno ide u Berane da predaje pazare.

„Kreditno sam vezan za jednu banku koja nema svoju filijalu u Plavu. Zato moram ići u Berane i tamo predajem pazare. Morao bih to raditi svaki dan, ali eto, činim to svaki drugi, jer je i to vrlo naporno i finansijski neisplativo“ – kaže Laličić.

On objašnjava da se sa istim problemom suočavaju svi privatni preduzetnici u Gusinju, kojih, kako kaže, nije malo.

„Gusinje ima oko hiljadu penzionera i zaposlenih. Većina njih za lična primanja ide u Plav, pod uslovom da tamo postoji njihova bankarska filijala. Znam da ja nijesam jedini koji putuje u Berane“ – kaže Laličić.

Laličić je predsjendik Partije za Gusinje i odbornik u lokalnom parlamentu. On smatra da su lokalne vlasti morale nešto da učine i da se založe da se što hitnije u Gusinju otvori makar jedna banka.

„To je neophodno, posebno u toku ljeta, kada se u ovu varoš slije dijaspora iz čitavog svijeta. Pitajte bilo koga od njih i vidjećete šta će vam reći da je gradu najneohodnije nakon što je povraćen status opštine prije nekoliko godina. Grad bez banke, to je prosto nezamislivo“ – kaže Laličić.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 19. JULA

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

DIVLJE DEPONIJE: Ne zna im se broj

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora ima zakone o upravljanju otpadom. Ima propisane kazne za nepoštovanje ovog zakona, ima reciklažna dvorišta, ima odlagališta. Ima ogroman broj divljih smetlišta

 

Stari namještaj, brdašca od šuta, betona, zemlje i šljunka, elektronski i plastični otpad, ostatke od hrane i iskorišćene gume, zatiču oni koji kroče na Stari aerodrom, Vrela Ribnička ili na djelove Ćemovskog polja. Nesavjesni građani ne koriste mjesta predviđena za skladištenje otpada, a akcije nadležnih službi tim povodom često su neefikasne.

Da je Ćemovsko polje jedinstven ekološki i ornitološki lokalitet, djeca uče još u osnovnim školama. Ovdje žive brojne biljne i životinjske vrste koje se ne mogu nigdje drugo vidjeti.  Istovremeno, ovdje je na sve strane razbacano sve što vam je potrebno za opremanje doma. Za onoga ko zna da popravlja stvari, Ćemovsko polje je raj. „Namještaj i kućni aparati nestaju prvi sa ovih ilegalnih deponija“, kaže za Monitor Podgoričanin koji tu često dolazi na trim stazu da trči.

Na Ćemovskom polju panjevi su vidljiviji od drveća. Ovdje ljudi besplatno nabavljaju i drva za ogrijev ili druge potrebe. Samo krajem juna 2019. godine aktivisti NVO Green Home otkrili su, na području između ograde Cijevna komerc i želježničke pruge, više od 30 posječenih i isčupanih stabala borova. Neki od ovih borova bili su stari i preko 50 godina. Ovakvi slučajevi nisu rijetki.

Tu se nalazi i aktivna divlja deponija sa koje se šire nesnosni mirisi. Osim komunalnog i plastičnog otpada i leševa uginulih životinja, tu se odlaže građevinski materijal – šljunak, šut, beton. Na ovom nelegalnom smetlištu završila su i stabla nekih od stradalih borova.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 19. JULA

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

ZAROBLJENI POTENCIJALI: Voća na pretek, fale fabrike

Objavljeno prije

na

Objavio:

Bilo da je riječ o šumskom, ostalom voću ili pečurkama, osnovni problem sjevera je  nedostatak pogona za finalnu proizvodnju,  U tek nekoliko preduzeća obavlja se primarna proizvodnja, a zatim se “blago sjevera”  plasira na inostrana tržišta. U tom lancu najmanje  koristi imaju uzgajivači i berači

 

Uprkos  neospornom bogatstvu sjevera Crne Gore šumskim voćem i biljem, samo mali broj preduzeća se u našoj državi bavi njihovom preradom. Taj problem je prepoznat i u  Strategiji razvoja poljoprivrednih i rurarrnih područja   2015-2020 resornog ministarstva.

“Nekoliko kompanija bavi se preradom voća i povrća, ali su one relativno malog kapaciteta. Svega pet  prerađivačkih postrojenja imaju značajan udio i ulogu na tržištu, a ostali uglavnom manjeg kapaciteta i nijesu u značajnoj mjeri prisutni na tržištu.” piše u tom dokumentu.

Ti podaci se odnose i na pogone za preradu, pored šumskog, i  drugih vrsta voća, kao i na preradu povrća.

Zbog takve situacije na stotine tona šumskih plodova svake godine,  nakon primarne prerade završavaju na stranom tržištu.  Tek nekoliko firmi koje su registrovane za otkup, bavi se i nekom vrstom prerade.

Jedna od njih je i pljevaljska firma  Mivex, koja postoji 16 godina. U tom preduzeći tvrde da  prosječno godišnje prerade 120 tona pečurki i po 40 tona ljekovitog bilja i šumskog voća.

Firma  ima kapacitete za više koraka prerade, a svoje proizvode plasiraju kako na domaće, tako i na evropsko tržište. Pečurku, u savisnosti od vrste, kuvaju, suše ili zamrzavaju. Svi proizvodi bjelopoljskog preduzeća ForestFood-M , takođe završavaju na evropskom tržištu. Predstavnici te firma kažu da godišnje sa sjevera otkupe prosječno po 100 tona šumskog voća i pečurki. To je kapacitete i Ekoprometa, još jedne firma sa sjevera, koja je ima mogućnosti za djelimičnu preradu.

Cjelokupan otkup  pečurke i šumskog voća, uglavnom, borovnica, rožajska firme Sloga  već godinama plasira  na njemačko, italijansko i  francuskom tržištu.

“U tim preduzećima, kao i u našem, , uglavnom se radi primarna prerada pečurki, a šumsko voće zamrzava. Kad je riječ o vrgnju, jednoj od vrsti gljiva, pored zamrznutog i kuvanog, on se priprema i u salamuri. Prodaje se po 15 eura za kilogram na evropskom tržištu. Beračima ove godine za kilogram svježeg vrgnja prve klase plaćamo dva eura. Mada, zbog kišnog vremena, a za razliku od lani, ovog proljeća kvalitet pečurke je bio vrlo loš. “ – kaže Radosav Puletić vlasnik kolašinske firme ,,Otkup i prerada šumskih plodova”.

Lošeg kvaliteta bile su i šumske jagode, a koligram je dostižao cijenu od pet eura. To voće se plasira na inostrana tržišta, objašnjava  Puletić , uglavnom zamrznuto, kao i maline, borovnice i kupine, čija berba počinje kasnije.

Puletić  ističe kako je Crnoj Gori potrebno još prerađivačkih pogona, kako bi se, objašnjava, iskoritili ogromni potencijali sjevera kada je je riječ o proizovodima cijenjenim na evropskom tržištu.

“Osim za šumsko, potrebne su fabrike i za preradu ostalih vrta voća i povrća. Mislim, naravno, na finalne proizivode, za koje mi sada nemamo kapaciteta. Mnogo voća propadne, a voćari nemaju motova da ulažu u imanja i time se bave. Uz to, otvorila bi se mogućnost za veliki broj radnih mjesta. “- kaže on.

Ukoliko se ostavare obećanja, koje su tokom minule godine davali voćarima sjevera iz resornog ministasrtva, situacija bi značajno uskoro mogla da se promijeni. Na sjeveru mnogo očekuju od   buduće fabrike  Kuće voća.u Andrijevici.  To je “jedan od kapitalnih projekata Vlade,  čijom se realizacijom stvara ambijent za razvoj preduzetništva i lokalne ekonomije na području te opštine i  sjevera Crne Gore. “.

Radovi na tom pogonu u poodmakloj su vazi, a država je u tu fabriku uložila oko 1, 5 miona eura.  U Kući voća, kako je planirano, obavljaće se otkup, prerada i pakovanje voća i proizvoda od voća. Prije godinu ministar poljoprivrede I ruralnog razvoja Milutuin Simović je obećao da će  kad fabrika počene da radi biti stvoreni uslovi iza dodatni razvoj voćarstva u tom kraju, koji je poznat po užgoju  jagodastog voće (malina, aronija, borovnica), šljiva i jabuka.

“Voćari će dobiti mogućnost boljeg plasmana, ostvarivanja dodate vrijednosti kroz preradu, a time i mogućnosti za širenje proizvodnje i ostvarivanje većih prihoda. Ujedno, kroz poslovanje Kuće voća, biće dostignuti potrebni standardi kvaliteta i bezbjednosti hrane, potrebni za bolju poziciju naših voćara na tržištu.” – kazao je Simović tada.

Lijepe vijesti stigle su, početkom godine, i Bjelopljcima od kompanije “Franca” iz koje su  najavili izgradnju velike hladnjače koja će moći da prihvati sav višak voća koji se proizvede na teritoriji te opštine. Kako je saopšteno “formirana je kooperativa koju čine pet preduzeća sa kojom će se u narednom periodu povezati preko stotinu proizvođača voća.”

Iz bjelopoljeske kompanije su saopštili da će posebna pažnja biti posvećena  jagodičastom voću, prvenstveno malinama. Hladnjača bi trebalo da ima kapacitet da primi sav rod maline, ali i da duplira broj malinara.

Prema nekim procjenama bjelopljski voćari mogu godišnje da ponude oko 1.000 tona voća, a iz France tvrde da finalni proizvodi mogu da nađu mjesto na tržištu. Početkom ove godine bjelopoljski malinari osnovali su prvi takav klaster u Crnoj Gori. Okuplja uzgajivače malina, ali i vlasnike hladnjača.  Iako ne mogu da zaborave drugu polovinu juna lani, , kada su  u znak protesta zbog  niske cijene, kao i “selektivnog otkupa i bahatog odnosa hladnjačara” više stotina kilograma tog voća prosuli ispred Opštine, nadaju se kvalitetnijoj pomoći iz lokalne uprave.

Skoro dvije i po decenije Kolašincima je obaćavana fabrika za preradu voća. Još 2014. godine tadašnji predsjednik Opštine Darko Brajušković, tvrdio je da će fabrika biti podignuta za, najduže, dvije godine. Nažalost, još nema nagovještaja da bi se takav pogon skoro mogao i otvoriti u tom kraju. Potrebe za takvim pogonom su, naročito, ako se uzmu u obzir količine voća uzgajanog  u Morači, više nego očigledne.

Da podizanje manjih pogona za preradu voća nije pretežak izazov  čak ni za pojedinca pokazao je početkom prošlog mjeseca Rožajac Mersad Šutković. On je prepozano potrebu tržišta da ponudi finalni proizvod, pa otvorio fabriku za proizvodnju sokova od bobičastog voća. Pored prihoda koje očekuje, cilj mu je bio  i da pokaže poljoprivrednicima da je sličan posao  moguć, isplativ i održiv.

                                                                                               Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo