Povežite se sa nama

DRUŠTVO

NASTAVLJEN ŠESTOGODIŠNJI RAT KOTORSKIH KLANOVA: Nove žrtve starog sukoba

Objavljeno prije

na

Policija i tužilaštvo ispituju mogućnost da je ubistvo Saše Klikovca osveta za pokušaj likvidacije Podgoričanina Igora Krstovića, 28. januara u Zeti

 

Taman kad se pomislilo da između zaraćenih kotorskih kriminalnih grupa kavčana i škaljaraca vlada primirje, hicima u Podgoričanina Sašu Klikovca (38), poslata je poruka da kraja rata nema na vidiku. Klikovac je likvidiran u subotu, nešto prije 10 sati, ispred porodičnog restorana Kod Crnogorca u naselju Cijevna, nadomak Podgorice. I dalje nepoznata osoba u njega je, u trenutku kad je ulazio u automobil, ispalila pet hitaca kalibra 9 milimetara, ne ostavljajući mu šansu da preživi.

Kako to obično slijedi u ovakvim slučajevima, osim pretrage mjesta zločina i obližnjih naselja, pripadnici policije obavili su i razgovor sa desetak osoba koje se u njihovim evidencijama vode kao članovi škaljarskog kriminalnog klana. Od pomoći im nijesu bili ni snimci sa kamera postavljenh na obližnjim objektima, na kojima su, za sada, uočili samo vozilo (golf) za koje sumnjaju da ima veze sa ovom likvidacijom, jer je njegovo kretanje primijećeno i nekoliko dana prije zločina.

,,Za sada nema ništa novo u tom pravcu, provjeravamo da li to vozilo ima ikakve veze sa zločinom, odnosno da li su ga možda koristile ubice kako bi sa sigurnošću utvrdili navike ubijenog“, objašnjava naš sagovornik iz policije. Sumnje da je Klikovac žrtva krvavog rata koji već šest godina traje između kavčana i škaljaraca potvrđuje uključenost u istragu i  pripadnika Specijalnog policijskog tima za borbu protiv organizovanog kriminala i korupcije.

Naši sagovornici dodaju da se ispituje mogućnost da je ubistvo Klikovca osveta za pokušaj likvidacije Podgoričanina Igora Krstovića (35) 28. januara u Zeti. Krstović, prema operativnim podacima policije, važi za osobu blisku škaljarcima čije su vođe, Igor Dedović i Stevan Stamatović, ubijene 19. januara u Atini.

Desetak dana kasnije napadači su sačekali Krstovića u blizini njegove kuće u mjestu Balijače i ispalile više od 20 hitaca u njega, dok je bio u vozilu. Krstović je uspio da preživi kišu metaka, a istražitelji za pokušaj njegove likvidacije terete braću StanišićVidoja i Radoslava, te Dragišu Bulatovića sa kojima je ubijeni Klikovac bio blizak.

Istražitelji vjeruju da je Vidoje Stranišić 28. januara 2020. godine u Podgorici pomogao u napadu na Krstovića koji je zadobio teške povrede. Kako pokazuju nalazi istrage, Vidoje Stanišić je NN osobama obećao prikrivanje krivičnog djela i tragova. „Za sada dva NN lica su vozilom golf  koje je prethodno ukradeno i na kojem su bile postavljene ukradene registarske oznake, pratili I. K. i iz vozila u pokretu ispalili su najmanje 15 metaka u njegovom pravcu, nakon čega su napadači pobjegli“, piše u odluci Apelacionog suda kojom se Stanišiću produžava pritvor.

Napadači su dovezli vozilo na Kakaricku goru gdje su ih po prethodnom obećanju sačekali okrivljeni Bulatović i Vidoje Stanišić koji su zapalili vozilo u kojem se nalazila i automatska puška. „Iz priloženih dokaza proizilazi da je vozilo golf  koji je pronađen zapaljen u mjestu Kakaricka gora ukraden u avgustu 2018. godine u Srbiji. Iz izvještaja o DNK vještačenju Forenzičkog centra proizilazi da je na plastičnoj boci koja je pronađena na mjestu paljenja vozila utvrđeno prisustvo biološkog materijala koji potiče od D. B. i okrivljenog V. S.“, stoji u citiranom rješenju sudija Apelacionog suda.

Klikovac je prema operativnim podacima policije godinama važio za bezbjednosno interesantnu osobu. On se najprije vodio kao pripadnik lokalne kriminalne grupe Zagoričani, koja je ime dobila po podgoričkom naselju u kome živi većina članova te grupe. Većina njih je, zbog raznih krivičnih djela, boravila iza spuških bedema. Osuđivani su zbog napada na službeno lice, nedozvoljenog držanja oružja, posjedovanja i trgovine drogom, iznude, računarske prevare. Iza brave su se sprijateljili sa pripadnicima kavačkog klana i na taj način podigli svoju kriminalnu grupu na veći nivo.

Da je poznanstvo stečeno iza brave dovelo do toga da ova lokalna kriminalna organizacija bude naslonjena direktno na kavački klan, neka vrsta njihove ekspoziture u Podgorici, potvrđeno je i fotografijama koje su objavile Vijesti, a na kojima se vidi da su upravo vođe „zagoričke“ grupe dočekale, po izlasku iz zatvora, vođu kavačkog klana Slobodana Kašćelana.

Lokalna zagorička grupa nije jedina koja se u Spužu priklonila moćnim kotorskim narkoklanovima. Dobro upućeni sagovornici tvrde da je upravo Uprava za izvršenje krivičnih sankcija  (doskorašnji ZIKS) mjesto gdje su mnogi manje poznati kriminalci dobili svoje mjesto u mnogo poznatijim i opasnijim grupama uključenim u međunarodnu trgovinu narkoticima.

Rat kotorskih klanova počeo je zbog nestanka velikog tovara droge u Valensiji. Zbog skupocjenog bijelog praha od tada je ubijeno blizu 50 ljudi, a policijski podaci govore kako većina ubijenih nije direktno učestvovala u nabavci, niti u nestanku te droge.

Crnogorska policija zvanično je saopštila da su ubistva posljedica sukoba između dvije jake kriminalne grupe iz Kotora. Indirektno su saopštavali da je krađa vrijednog tovara uzrok krvavog, uličnog rata između klanova koji su svojevremeno bili jedna ekipa poznata kao škaljarska grupa. Odmah nakon nestanka droge u novembru 2014. godine i zvanično je započeo rat.

Prvi hici ispaljeni su upravo u Valensiji, kada je ranjen kasnije ubijeni Budvanin Goran Đuričković (48). Par mjeseci nakon pucnjave u Valensiji 19. februara 2015. godine u Podgorici je dignut u vazduh blindirani audi Podgoričanina Milana Vujotića, bliskog Slobodanu Kašćelanu (55) i Radoju Zviceru, navodnim vođama kavačkog klana.

Dan kasnije pala je prva žrtva krvavog rata – Goran Radoman. On je ubijen u Beogradu 20. februara 2015. godine. Ubica je u njega, iz kalašnjikova, ispalio najmanje 25 hitaca. Srpski istražitelji još su bez pomaka u toj istrazi. Njegov egzekutor nikada nije identifikovan, mada bezbjednosne službe, prema nezvaničnim informacijama, imaju operativne podatke o mogućem počiniocu ovog zločina.

Nakon Radomanovog ubistva, uslijedile su mafijaške likvidacije u Crnoj Gori, Srbiji, Bosni i Hercegovini, Njemačkoj, Austriji, Grčkoj, izvedene na način koji smo do tada mogli vidjeti samo na filmovima. Među mnogobrojnim žrtvama tih obračuna našlo se i nekoliko osoba koje nemaju nikakve veze sa kriminalom i kriminalnim klanovima, već su imale tu nesreću da se nađu na liniji vatre raspomamljenih ubica. Tako je dva mjeseca nakon ubistva Gorana Radomana, 17. aprila 2015, u Budvi ubijen Saša Marković, prva slučajna žrtva kokainskog rata. Navodno je i tada meta egzekutora bio njegov kum Goran Đuričković. Ubistvo Markovića, budvanskog biznismena i nekadašnjeg poslanika u Skupštini Crne Gore do danas nije rasvijetljeno. A kriminalci su proširili front, sa mjesta u kojima su živjeli, praktično na cio Balkan i dobar dio Evrope.

Svetlana ĐOKIĆ

Komentari

DRUŠTVO

EKOLOŠKI I FINANSIJSKI SKANDAL SA PREČISTAČEM OTPADNIH VODA U BUDVI STIGAO DO DVIJE MEĐUNARODNE ARBITRAŽE: Fakture naduvane milionima, istraga bez kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Brojni radovi su izmišljani ili precijenjeni, a u postrojenja ugrađivan lošiji materijal i fakturisan skuplji, tvrde eksperti. Kompanija WTE pored naplaćenih oko 42 miliona eura, traži još 35,34 miliona. Budvu će dodatno pogoditi milionski troškovi arbitraža. Specijalno državno tužilaštvo se još bavi „istražnim radnjama“

 

Više od 20 miliona eura naduvane su fakture za izgradnju postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u Bečićima, pokazuju svjedočenja pojedinih aktera, nalazi iz izvještaja dva nezavisna eksperta i drugi dokumenti u koje su imali uvid Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG), Balkanska istraživačka regionalna mreža (BIRN) i Monitor.

Budva, uz to, nije riješila svoj ključni ekološki problem, jer je na izgrađeno postrojenje priključen samo uži dio grada, dok se fekalne vode sa teritorije Jaza, Petrovca i Buljarice i dalje izlivaju u more, a nije izgrađena i kanalizaciona mreža za Sveti Stefan.

Tri miliona je opljačkano iz opštinske kase lažnom fakturom i prije početka radova, što je već dokazano na sudu. Mimo toga, slovenački ekspert dr Jože Duhovnik, koga je angažovala nova lokalna vlast poslije pobjede na izborima 2016. godine tvrdi da vrijednost izvedenih radova od 41,4 miliona eura, koliko je prijavila njemačka kompanija WasserTechnik Essen (WTE), treba umanjiti za precijenjenih 12,629 miliona eura. Finansijska ekspertkinja Ilinka Vuković, koja je radila i za budvansku opštinu i za Specijalno državno tužilaštvo (SDT) pronašla je druge sporne fakture čiji iznosi premašuju 3,5 miliona eura, dok je održavanje postrojenja tokom pet i po godina fakturisano 500 do 700 hiljada eura godišnje više od realne vrijednosti.

Budvanskoj opštini prijeti opasnost da izgubi još desetine miliona u pokrenutim međunarodnim arbitražama, vezanim za ovaj projekat. Prva je zakazana u Frankfurtu 9. februara naredne godine. Od opštine je WTE naplatila između 12,5 i 13,8  miliona eura (o čemu se spori sa lokalnim vlastima) i aktivirala Vladinu garanciju od 29,3 miliona, ali traži još 35,34 miliona. Druga arbitraža se priprema u Ženevi. Sve to za Budvu znači i dodatne milionske troškove.

Za naduvane fakture, izmišljene radove i usluge, ugradnju jeftinijeg i lošijeg materijala, a uračunavanje kvalitetnijeg i skupljeg, još niko nije odgovarao. Izuzetak je pomenuta pljačka prva tri miliona, gdje je sporazum o priznanju krivice tadašnji potpredsjednik Demokratske partije socijalista (DPS) i neformalni šef Budve Svetozar Marović sa trojicom saradnika potpisao sa SDT-om. Uz brojna nedjela, on je priznao da je bio organizator i u ovom.

Novac je, prema dokumentima SDT-a, poslužio da Marović namiri dio privatnog duga izvjesnom biznismenu Gojku Kapisodi i za to je dobio simboličnu kaznu od tri mjeseca zatvora. Ni SDT, ni Viši sud koji je prihvatio sporazum, nisu ga obavezali da vrati Opštini ukradene milione, a zatvor je izbjegao odlaskom u Beograd, gdje se i sada nalazi. Tadašnji direktor njemačke podružnice WTE Otpadne vode Budva Ginter Faust, koji je izdao lažnu fakturu i dalje usmjeravao novac izvukao se iz svega kao svjedok saradnik.

Istražnim radnjama koje su „u toku“, SDT se pravda za to što nisu razotkrivene druge mahinacije i odgovorne osobe.

Da se gradi i – ugradi

Njemačka kompanija WTE je 8. jula 2009. potpisala sa Opštinom Budva takozvani DBFO ugovor (dizajn-izgradnja-finansiranje-upravljanje) o izgradnji tri prečistača otpadnih voda – Bečići, Jaz i Buljarica – kao i kanalizacione mreže na Svetom Stefanu za kapacitet dovoljan za 130 hiljada stanovnika. Vrijednost projekta je bila 58,56 miliona eura plus kamate i varijabilni troškovi, s tim da ukupna investicija ne pređe tenderski limit od 85 miliona. Ugovor je predviđao i godišnje troškove upravljanja od 1,7 miliona eura do 2042. godine, a Budva je trebalo da otplati investiciju do 2034. godine. Projekat je samo djelimično završen, kada je u julu 2014. godine počeo probni rad prečistača u Bečićima, koji je u oktobru i svečano pušten u rad.

Dva mjeseca od sklapanja ugovora, Njemci su osnovali firmu kćerku WTE Otpadne vode Budva DOO. Ona je sa matičnom firmom u Esenu potpisala ugovor o zajmu početkom juna 2010. godine od 61 milion eura za finansiranje projekta.

Kao obezbjeđenje da će posao biti dobro urađen Njemci su predali Opštini garanciju Bayerishe Landesbank iz Nirnberga 9. jula 2009. godine na 4,25 miliona eura. Važila je do 8. jula 2014. a tadašnja lokalna vlast DPS-a nije tražila produženje. Nezvanično objašnjenje jednog od tadašnjih opštinskih rukovodilaca za CIN-CG/BIRN/Monitor je da su ih Njemci uslovili da odustanu, kako ne bi tražili da odmah plate već nagomilane fakture za radove, jer je kasa bila prazna.

Vlada je, sa druge strane, 16. oktobra 2010. godine dala garanciju, naplativu na prvi poziv i bez prava protesta, od 29,3 miliona eura za polovinu osnovne investicije. Pet mjeseci ranije je i tadašnji gradonačelnik Rajko Kuljača izdao opštinsku garanciju na 66 miliona eura, mada za to nije imao saglasnost Vlade i odluku lokalnog parlamenta, kako je predviđeno zakonom. Garanciju Vlade WTE je aktivirao 18. decembra prošle godine, a Kuljačina je tema arbitraže u Frankfurtu.

Sagovornici CIN-CG/BIRN/Monitora koji su ranije bili visoko pozicionirani u DPS-u tvrde da je projektu prečistača „prethodio i dogovor Svetozara Marovića i državno-partijskog vrha“. Marović je dugovao privatnim licima, što su za CIN-CG/BIRN/Monitor potvrdila i dvojica povjerilaca uz uslov anonimnosti, ali i Prvoj banci u vlasništvu Aca Đukanovića, brata tadašnjeg premijera, a sada predsjednika Mila Đukanovića. Sagovornici iz DPS-a navode da je „smišljeno“ da se dugovi vrate i preko postrojenja u Bečićima kroz fiktivne i „višestruko naduvane fakture na račun kvaliteta i obima radova“, te da su Njemci na to pristali.

Postojanje takvog dogovora, iz službe za informisanje predsjednika Đukanovića su kategorično demantovali: „Ne. Nikada takva ideja nije pomenuta. A da jeste, svakako ne bi bila prihvaćena”.

Marović je odbio da odgovori na tvrdnje bivših partijskih kolega. Predstavnici investitora su, takođe, negirali optužbe za ovu korupciju. Iz Prve banke su odgovorili da njihovi predstavnici “…nijesu imali saznanja, niti učestvovali u dogovorima koje ste naveli“. Pozivajući se na zakonski ustanovljenu bankarsku tajnu, sa iste adrese su za CIN-CG/BIRN/Monitor rekli da nisu u mogućnosti da odgovore na pitanje o tome da li su Marović i Property Investments izmirili dugove Prvoj banci i u kom obimu, ako jesu kada i na koji način, a ako nisu kako je banka obezbijedila potraživanja.

Sporazum o priznanju krivice koji je Marović sklopio sa SDT-om, kao i fakture koje je lokalni WTE ispostavljao Budvi i do kojih je došao CIN-CG/BIRN/Monitor potvrđuju dio navoda izvora iz DPS-a.

Naduvano od kosidbe do održavanja

Ubrzo po promjeni lokalne vlasti u Budvi oktobra 2016. godine, otkriveno je da su ukradena tri miliona eura, bili samo jedna u nizu malverzacija.

Bivši gradonačelnik Dragan Krapović kaže za CIN-CG/BIRN/Monitor da je početni problem bio što je odlaskom DPS-a

sa vlasti nestala i dokumentacija: „Nismo zatekli čak ni osnovni DBFO ugovor, jer je SDT odnio dokumentaciju bez reversa i nije je vraćao. Arhiva je bila u rasulu“.

Opština je uspjela da pribavi nešto dokumentacije i krene u reviziju. „Za posao je odabran dr Jože Duhovnik iz Slovenije, sa impresivnim međunarodnim referencama“, kaže Krapović.

Sumnjive fakture su počele da isplivavaju.

Tako je, već na početku, za košenje trave, uklanjanje žbunja, drveća i panjeva na terenu predviđenom za postrojenje na površini od 22.478 metara kvadratnih naplaćeno 56.195 eura, ili 2,5 eura po kvadratu što je bar 20 puta više od uobičajene cijene. Preduzimači koje je kontaktirao CIN-CG/BIRN/Monitor rekli su da je cijena između sedam i deset centi, a na toliku površinu bi dali popust.

Đorđije Vujović, odbornik u SO Budva za CIN-CG/BIRN/Monitor kaže da je još 2011. godine čuo od jednog direktora u Tradeunique (WTE-ov podizvođač) da su radnicima iz Ulcinja dali šest hiljada na ruke „a investitor se ugradio 50 hiljada u fakturi ispostavljenoj Budvi“. Vujović je na sastanku kod tadašnjeg gradonačelnika Lazara Rađenovića direktno pitao Ralfa Šredera, izvršnog direktora WTE Essen, da li je istina da kroz projekat treba da se vrati Marovićev dug pomenutom Kapisodi od pet miliona eura.

„Na to je Šreder ljutito rekao da su oni Njemci, da cijene novac i da ne želi više o tome da priča“ kaže Vujović za CIN-CG/BIRN/Monitor.

Odmah nakon prve, stigla je „ugradnja“ za zemljane radove i nivelaciju terena.

„Nadzor im je priznao nešto što nije urađeno, a mi smo poslije geodetske ekspertize utvrdili manje troškove i smanjili vrijednost stvarnih radova za 700 hiljada“ objasnio je dr Duhovnik u razgovoru za CIN-CG/BIRN/Monitor.

On naglašava da su radovi na opremi prečistača precijenjeni za 5.282.218,27 eura: „Tehnička knjiga definira kvalitet opreme i materijala za ugradnju. Na terenu smo zatekli nizak kvalitet, lošije karakteristike opreme i samog materijala. Cjevovodi su već bili raspucali. Ugradili su armaturu za jeftinije pumpe (25-30 odsto) za koje treba manje materijala. Ipak, nadzor im je priznao cijenu kao da su najboljeg kvaliteta“.

Slovenci su ustanovili da su građevinski radovi naduvani za 2,92 miliona, izrada projektne dokumentacije za 1,613 miliona, pribavljanje građevinskih dozvola za 0,922 miliona. Osporili su i 1,89 miliona za plaćanje internog nadzora njemačke firme.

„Po zakonu, poslove nadzora treba platiti Opština, jer je on najbitniji u procesu realizacije projekta. Ovdje je WTE platio svoj interni nadzor koji je potvrđivao brojke koje odgovaraju WTE-u. Na kraju je faktura poslata Opštini da je plati, što je nečuveno i protivzakonito“, objašnjava dr Duhovnik za CIN-CG/BIRN/Monitor.

WTE Otpadne vode Budva pod palicom Gintera Fausta, nastavlja izdavanje sumnjivih faktura koje očekuje da Opština plati. Finansijski vještak Ilinka Vuković na 99. strani svog izvještaja kaže: „…imajući u vidu izuzetu dokumentaciju WTE od strane Tužilaštva, imala sam prilike da vidim da postoji faktura u ukupnom iznosu 3.145.000 eura, po osnovu koje je prikazan trošak i obaveze prema matičnoj firmi (u Esenu), a u opisu su različite vrste „sastanaka i pregovora…“

U toj fakturi (oktobar 2009-septembar 2010) su veoma uprošćene stavke, a bodu oči velike i okrugle cifre: izrada organizacionog koncepta – 350 hiljada eura, pregovori sa Opštinom Budva – 200 hiljada, izrada garantnog naloga – 420 hiljada, preciziranje detalja ostalih ugovora – 270 hiljada, obrada kreditnog finansiranja -360 hiljada, određivanje uslova isplate – 230 hiljada, tekući trgovinski konsalting i razvoj – 300 hiljada,  izrada tehničkog koncepta – 790 hiljada,  tehnički pregovori sa Opštinom Budva -155 hiljada i projekt menadžment -70 hiljada eura. Ukupno – 3,145 miliona eura.

„Odmah vidite da sa tom fakurom nešto nije u redu, smrdi na korupciju. Imate projekt menadžment – 70 hiljada, pa druge cifre – 300, 350 hiljada… WTE nas je očigledno smatrao budalama“ kaže Đorđije Vujović.

Još jednu problematičnu fakturu od 535.095,99 eura WTE  je ispostavio Opštini, kao navodni trošak pregovora koje su Njemci vodili sa KfW-IPEX bankom od 10. oktobra 2014. do 29. oktobra 2015. Prema izvještaju Ilinke Vuković, pregovori nisu rezultirali kreditom, već samo „ispitivanjem tržišta bez pristanka Opštine Budva kao investitora i taj trošak je trebalo da snosi izvođač radova“.

Opština je imala i svoj nadzor projekta – novosadsku firmu Pro-Ing DOO sa kojom je 19. oktobra 2011. potpisala ugovor od 678.600 eura. Osnivač i direktor Goran Vukobratović u razgovoru za CIN-CG/BIRN/Monitor kaže da nije saglasan sa nalazima Duhovnika i smatra da je ono što je Pro-Ing nadzirao urađeno dobro.

„Imajte u vidu da je Pro-Ing vršio samo poslove nadzora iz građevinske struke. Nismo bili nadležni za upravljačke troškove i kontrolu troškova finansiranja projekta, kao ni za fakture iz vremena prije nego smo počeli nadzor“ kaže Vukobratović.

Vuković u izvještaju potencira i problematičnu ulogu firme Pro-Ing Novi Sad, jer je Vukobratović „bio član (tenderske) Komisije i jedan od potpisnika Zapisnika o otvaranju ponuda“, uz opasku da se pominje i kao konsultant za pripremu tendera.

Postoji, takođe i Pro-Ing Trade DOO Budva čiji je Vukobratović jedini osnivač i koja je godinama sarađivala sa WTE Otpadne vode Budva. „Očigledan je konflikt interesa“, navodi se u izvještaju Vuković.

CIN-CG/BIRN/Monitor ima fakture kćerke firme Pro-Ing Trade DOO Budva ispostavljene WTE-u za poslove „izrade revizorskog izvještaja za dobijanje građevinske dozvole PPOV Budva uključujući cijelu kanalizacionu mrežu i pumpne stanice na području opštine“. Jedna faktura od 100.800 eura je ispostavljena 19. maja 2011. godine, prije nego je majka firma potpisala ugovor o nadzoru. Druga faktura od 39.312 eura je ispostavljena 27. decembra 2011. godine, nakon potpisanog ugovora o nadzoru. Vukobratović tvrdi da „nije postojao sukob interesa u te dvije odvojene usluge“.

„Slobodno provjerite u MORT-u da li ista kompanija može vršiti reviziju projekta i nadzor nad izvođenjem radova. Imate primjer VODACOM-a odnosno tekućeg aktivnog projekta u Kotoru i Titvtu“, ističe Vukobratović.

On kaže i da ne vidi u čemu je konflikt interesa ako je bio član tenderske komisije i bio na otvaranju ponuda„Na tenderu se nudio koncept, a ne detaljni projekat, tako da ja nisam bio unaprijed upoznat sa projektnim detaljima nad kojima je trebalo da imam nadzor. Konflikt interesa bi postojao da sam ja učestvovao u izradi koncepta, što svakako nisam“.

Duhovnik ova objašnjenja ocjenjuje kao „tipično balkanska“ ističući da bi „u svakoj normalnoj zemlji ovo bio prepoznatljiv konflikt interesa“.

Njemci ćute do arbitraže

Štefan Zah, menadžer za komunikacije austrijske EVN Grupe, koja je vlasnik WTE-a, priznaje stručnost dr Duhovnika, ali nije želio da odgovara na njegove nalaze.

„Naše primjedbe na njegov izvještaj ćemo predočiti na arbitraži u Ženevi“ rekao je Zah za CIN-CG/BIRN/Monitor.

Na pitanje o korupciji i lošem kvalitetu postrojenja, on ističe da je „tužilaštvo nekoliko puta provjeravalo stanje u firmi i postrojenju i da nisu našli ništa protiv WTE-a uprkos čestim javnim optužbama“. Zah kaže i da „postrojenje radi“ i da je WTE uradio „dobar posao“. Postrojenja na Jazu i Buljarici, tvrdi,  nisu izgrađena „jer je Opština prodala tu zemlju za gradnju hotela“, što Krapović odlučno negira i kaže da je „sve lako provjerljivo“.

Krapović ističe i problem fakturisanih troškova za upravljanje prečistačem koji su Njemci od jula 2014. godine zaračunavali po 1,7 miliona eura godišnje i htjeli da naplate u cjelosti.

„Mi smo rekli da nećemo plaćati upravljačke troškove za nepostojeća postrojenja u Jazu i Buljarici. Meni je onda Šute ponudio da odmah spusti sa 1.7 na 1.2 miliona godišnje, ali da se mi dogovorimo za neke druge stvari“, kaže Krapović.

Hubertus Šute je na mjestu direktora WTE otpadne vode Budva naslijedio Gintera Fausta, umiješanog u pljačku prvih tri miliona eura.

Sekretarijat za investicije Budve je saopštio je za CIN-CG/BIRN/Monitor da Opština upravlja postrojenjem od početka ove godine i da su projektovani godišnji troškovi 993 hiljade eura, što je 700 hiljada manje nego kada su fakturisali Njemci.

Štefan Zah kaže da su WTE-EVN potraživanja ukupno 77 miliona eura, koliko ih je, tvrdi, koštao projekat prečistača. On negira da WTE pokušava da naplati i ono što nije izgradio (Buljarica i Jaz).

„Mi se vodimo principom da tražimo ono što smo sagradili, a ne ono što je trebalo biti“ kaže Zah.

Pravni zastupnik Budve advokat Vladan Bojić objašnjava za CIN-CG/BIRN/Monitor da je „WTE-EVN pokrenuo arbitražu u Frankfurtu oko Kuljačine garancije još krajem prošle godine. Samo takse, podnesci i pripremni materijal do ročišta će koštati Opštinu pola miliona, a prva arbitraža između 1,5 i dva miliona dolara. I arbitražu u Ženevi su pokrenuli zbog navodnog kršenja DBFO ugovora, za slučaj da ne uspiju u Frankfurtu“.

Na pitanje CIN-CG/BIRN/Monitor predsjedniku Đukanoviću, o tome da li je nešto preduzeo u vrijeme kada je bio premijer da se WTE-ov posao završi kompletno i kvalitetno, s obzirom da je postojala i garancija Vlade od 29.3 miliona eura, njegova služba je proslijedila odgovor Ministarstva finansija. U njemu se ističe da Vlada “nije, nakon isplate državne garancije, u toku sa daljim dešavanjima oko projekta WTE u opštini Budva”.

Vlada, kako je saopšteno, sada nastoji da “definiše način regulisanja obaveza Opštine prema Vladi Crne Gore, odnosno Državi, po osnovu plaćene garancije”.

“Što se tiče samog projekta, njegova realizacija, kao što je to bilo i od početka, pa i nadalje, jeste odnos između dvije strane, odnosno između Opštine i WTE-a, koje bi trebalo da razmotre i dogovore sve aspekte saradnje”, pouka je Ministarstva finansija.

Kada je 2. oktobra 2014. tadašnji premijer Đukanović presjekao crvenu vrpcu na postrojenju, istakao je da će novi objekat učiniti morski resurs Budve i Crne Gore „čistijim, kvalitetnijim i bogatijim“. U ime njemačke kompanije direktor Franc Mitermajer je naglasio da je postrojenje izgrađeno „po svim svjetskim standardima“.

Svečarske riječi zatrpale su činjenice da je postrojenje u Bečićima, navodno kapaciteta za 90 hiljada stanovnika, samo dio ugovorenog projekta, da nema upotrebnu dozvolu, koju će dobiti tek pola godine kasnije i to samo za četvrtinu izgrađenog, da ne postoji valjana dokumentacija o objektu i izvedenim radovima i da nije upisano u katastar.

Šest godina kasnije, more pored Budve je daleko od „čistog i kvalitetnog“. Zbog 24-časovnog izlivanja fekalija na prostoru između dva bečićka hotela sa pet zvjezdica u julu 2019. godine, iz kompanije Iberostar Bellevue rekli su za CIN-CG/BIRN/Monitor, da na sudu od WTE traže milion eura odštete, jer iz te kompanije nijesu odgovarali ni na pozive, a kamoli nešto preduzeli. Prodorni smrad oko postrojenja se i dalje povremeno osjeća i spušta do hotela na obali. Proces prerade kanalizacionog mulja nije ni bio predviđen ugovorom. Odvozi se u Albaniju na divlje depoe o čemu je CIN-CG već pisao. Plivajuće masnoće u akvatoriju Budve i Bečića koje su bile vidljive i ovog ljeta, riješene su ugradnjom novog reduktora – na račun Opštine.

Petrovac, Jaz, Buljarica i Sveti Stefan i dalje ispuštaju neprerađene fekalne vode na pučinu, a morske struje i vjetrovi ih vraćaju ka obali.

 

Budva nije jedina sporna

Zah ističe da su u zadnjih 20 godina realizovali 110 projekata u 20 zemalja i da nigdje nisu „imali problema kao u Budvi“

Projekti WTE, međutim, ne idu glatko ni u drugim zemljama. U Sloveniji imaju tri spora- Kranjska Gora je na sudu, protiv Pivovare Laško su izgubili, a Bled je riješen nagodbom. Moguće je i otvaranje spora u Šentjerneju. U Sjevernoj Makedoniji su problemi riješeni međudržavnim razgovorima na vrhu. Spor u Bugarskoj je riješen arbitražom u Vašingtonu gdje su obje strane dobile manje iznose od traženih. Agencija Rojters je 2014.godine objavila da EVN planira aktivirati 251 milion garancija njemačke vlade nakon propasti projekta spalionice WTE-a u okolini Moskve.

 

Tri miliona, uz kafu

U januaru 2016. godine policija je uhapsila Gintera Fausta, direktora „WTE otpadne vode Budva“. Pušten je nakon 72 sata. Faust je, u svojstvu svjedoka saradnika izjavio 1. marta 2016.  SDT-u da mu je Lazar Rađenović tokom jednog ispijanja kafe u budvanskom lokalu Hemingvej rekao da „bi bilo nužno da se preko jedne građevinske firme, koju tek treba izabrati, plati iznos od tri miliona eura“. Izabran je Tradeunique čiji je vlasnik Mirko Latinović, kasnije svjedok saradnik protiv Marovića. Faust je priznao da tri miliona „potiču iz samog preduzeća WTE sa kalkulacijama koje se odnose na projektne i servisne troškove… S obzirom na cjelokupan iznos projekta (60 miliona) te na činjenicu da godišnje WTE utroši oko 6 miliona smatram da ovaj iznos od 3 miliona eura nije veliki…pa samim tim i ova 3 miliona otplatiće opština Budva“.

Ranije u ponoćnoj izjavi 14. na 15. januar 2016. godine (Faust je u svojstvu osumnjičenog pred specijalnim tužiocem rekao da je od direktno pretpostavljenog u Njemačkoj Roberta Verta „dobio odobrenje za zaključenje ugovora sa Tradeuniqom“.

Sume koje su okrivljeni priznali su maltene identičnim sporazumima se ne poklapaju matematički, a SDT je preskočio istragu ka centrali WTE-a.

U sporazumima se navodi da je u periodu od 21. juna 2010. do 28. marta 2013. godine u Budvi, Svetozar Marović podstrekao Lazara Rađenovića, tada potpredsjednika opštine, Mirka Latinovića, vlasnika Tradeunique DOO iz Budve i njegovog izvršnog direktora Gorana Bojanića na zloupotrebu službenog položaja. Cilj je bio da se „tri miliona eura, vlasništvo Opštine Budva, iskoriste za vraćanje dugova preduzeća Property Investments i organizatora kriminalne grupe Svetozara Marovića prema Gojku Kapisodi“.

Property Investments se od ranije vezuje za porodicu Marović.

Bojanić je u ime Tradeunique zaključio „ugovor o inžinjerskim uslugama, servisu i uslugama izgradnje kanala“, sa Ginterom Faustom iz WTE Otpadne vode Budva koji je slijedio upute Rađenovića instruiranog od Marovića.

Istovremeno je Bojanić potpisao sa firmom Biochem Industries DOO Budva, vlasništvo Stjepana Skočajića, skipera na jahti Marovića, ugovor za „servisne i usluge projektovanja čija vrijednost je tri miliona eura, iako je znao da Biochem Industries neće obavljati ugovorene poslove, već će iste izvršavati WTE Otpadne vode“.

Potom je Rađenović sa računa Opštine prenio novac na račun WTE Otpadne vode, a Ginter Faust ga je proslijedio na račun Tradeunique. Bojanić je onda, po nalogu Mirka Latinovića, prenio na račun Skočajićeve firme prvo 2,808 miliona eura, pa kasnije 200 hiljada, 100 hiljada i 50 hiljada eura. Skočajić je po uputstvima Marovića iznos od 2.4 miliona prenio na račun Gojka Kapisode za dug Marovića i Property Investments nastao po ugovoru o pozajmici iz 2008. godine.

Time su, zaključuje se u sporazumu sa SDT-om, Svetozar Marović i firma Property Investments pribavili „protipravnu imovinsku korist u iznosu od 2,4 miliona, a Stjepan Skočajić u iznosu od 277 hiljada eura“. Skočajić je pomenutu sumu od 277 hiljada podigao sa računa Biochem Industries, ili za svoje potrebe (kako piše u sporazumu sa Marovićem), ili ih je „predao M. R. kako bi namirili troškove preduzeća Property Investments nastalih oko prodaje zemljišta“ (kako piše u sporazumu SDT-a sa Skočajićem). Tako su okrivljeni „Opštini Budva pričinili štetu u iznosu od tri miliona eura“ zaključuje se u sporazumima.

 

SDT još „preduzima radnje“

Na pitanja CIN-CG/BIRN/Monitora o aferi sa prečistačem, SDT je nakon dugog čekanja poslao šturi odgovor da su “sa okrivljenima Svetozarom Marovićem i Dragoljubom Milanovićem zaključeni sporazumi o priznanju krivice…, nakon čega su sporazumi o priznanju krivice potvrđeni od strane Višeg suda u Podgorici, a isti su rezultirali vraćanjem protivpravne imovinske koristi Opštini Budva u iznosu od 1.096.481,39 eura“. SDT je još naveo da i dalje poduzima „neophodne istražne radnje“.

Opština negira da je vraćen novac, a bivši gradonačelnik Krapović ističe da suma koju pominje SDT nema veze sa WTE postrojenjem već sa slučajem Copyright, gdje je Opština Budva oštećena za 3.86 miliona eura kroz seriju fiktivnih ugovora o marketinškoj promociji grada i fingiranog sudskog poravnanja. Nema veze ni pomenuti Milanović, koji je kao izvršni direktor Gugi Komerc odgovarao za mahinacije sa betoniranjem platoa na Jazu, gdje su održavani mega koncerti Rolingstounsa i Madone.

Krapovićeve riječi potvrđuju i sporazumi objavljeni na sajtu SDT. Svetozar Marović je pod tačkom „d“ (jedno od ukupno pet krivičnih djela) osuđen za zloupotrebu službenog položaja putem podstrekivanja na organizovan način u slučaju WTE postrojenja. Za krivična djela a, b, c i d po sporazumu je kao organizator milionskih krađa dobio ukupno godinu dana. Ispada, za svako djelo po tri mjeseca. Marović se obavezao da vrati 1.096.481,39 eura protivpravne koristi koju je ostvarila njegova kriminalna organizacija, ali za tačku „c“ sporazuma za aferu Copyright.

Specijalno tužilaštvo, po sporazumu potpisanim sa Marovićem 9. juna 2016. godine, nije tražilo od njega da vrati tri miliona. Nije ni Viši sud koji je usvojio sporazum u neizmijenjenom obliku.

Pravni zastupnik budvanske opštine Vladan Bojić ističe u razgovoru za CIN-CG/BIRN/Monitor da je ovakvo ponašanje pravosuđa nečuveno „jer ako obijete trafiku i ukradete par sitnica dobićete minimum pola godine zatvora, a ovdje su ukradeni milioni. Puno građana bi pristalo da robija tri mjeseca, ne za tri miliona, već za trista hiljada pa i trideset hiljada“.

Marović je za tačku „e“ ovog sporazuma dobio još deset mjeseci zatvora zbog prevare, kada su mještani preko njegove firme Property Investments prodali zemljište u Kamenovu za 7,5 miliona eura. Krivotvorenim potpisima taj novac iskorišten je kao kolateral za kredit kod Prve banke za Marovićevu firmu. Sporazumom koji je potpisao 16. maja 2016. dobio je još dvije godine zatvora i obavezu da plati novčanu kaznu od pedeset hiljada eura za druge krađe. Prije toga je proveo pet mjeseci u Istražnom zatvoru u Spužu, pa mu je ostalo da odleži još tri godine i pet mjeseci.

Sporazume su još potpisali i Lazar Rađenović, Stjepan Skočajić i Goran Bojanić kao članovi Marovićeve kriminalne organizacije. Mirko Latinović i Ginter Faust su dobili status svjedoka saradnika.

Rađenović je sporazumom od 16. maja 2015. priznao dva krivična djela, jedno za WTE prečistač a drugo za slučaj Copyright. Osuđen je ukupno na 6 mjeseci ili 3 mjeseca za jedno djelo, isto koliko i Marović kao organizator.

Goran Bojanić i Stjepan Skočajić su osuđeni po 6 mjeseci zatvora, duplo više od „podstrekača“ Marovića.

Skočajićeva firma Biochem Industries DOO Budva je istim sporazumom kao pravno lice osuđena na uslovnu novčanu kaznu od 100 hiljada eura. Viši sud se i sa ovim saglasio 12. septembra 2017. godine.

Jovo MARTINOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

UTABANI PUTEVI ŠVERCA CIGARETA: Ko pomaže švercerima

Objavljeno prije

na

Objavio:

Slučaj od prošle sedmice, kada je otkriven kamion švercovanih cigareta na putu od Berana ka Rožajama, aktuelizovao je priče o tome da li je šverc duvana državni posao i da li policija pruža logistiku i pratnju kamionima do graničnih prelaza

 

Slučaj šverca cigareta koje su nedavno otkrivene u jednom kamionu kod Berana, na putu prema Rožajama, neodoljivo je podsjetio na onaj od prije šest godina kada je na istoj trasi, nekoliko kilometara dalje, otkriven kamion koji je kasnije pokušan da se u pratnji policije vrati vlasniku.

Tada su savjesni policajci i insajderi dojavili medijima, i šverceri su uhvaćeni na djelu. Smjena na čelnom mjestu u policiji u Beranama, i slučaj je skoro zaboravljen.

Da li je ovog puta bilo slično, još se ne zna. Prema više svjedočenja, kamion koji je otkriven kod Berana više nije u policijskom krugu u ovom gradu.

Rožajac Admir Kalač uhapšen je prošlog petka kada je beranska policija u vozilu kojim je upravljao pronašla cigarete bez akciznih markica vrijedne oko 220.000 eura. Policija je rezultate ove akcije zvanično saopštila sa dva dana zakašnjenja navodeći da je, prema sumnjama, Kalač cigarete htio da u Rožajama proda osobama sa Kosova.

Pripadnici kriminalističke policije Centra bezbjednosti Berane su u mjestu Dapsiće zaustavili teretno vozilo sa prikolicom podgoričkih registarskih oznaka. Nakon saslušanja državni tužilac je osumnjičenom odredio zadržavanje do 72 sata, a nakon toga i pritvor.

„A.K. je ovo djelo izvršio na način što je, kako se sumnja, 13. novembra pribavio veću količinu inostranih cigareta bez akciznih markica i to 370 paketa cigareta „cosmopolitan” s namjerom da tako pribavljenu robu neovlašćeno prodaje na području Kosova. Vrijednost ovih cigareta je 220.000 eura“ – saopšteno je iz policije.

Lider Nove srpske demokratije Andrija Mandić tvrdio je da je policija pokušala da zataška čitav slučaj. On je na konferenciji za novinare pokazao snimak kamiona i policijske akcije, objašnjavajući da ga je dobio sa „nepotkupljivih adresa” i da su to poslali odgovorni ljudi koji se, na osnovu ranijih iskustava, plaše da će se to zataškati.

Iz Uprave policije je to demantovano i saopšteno da niko u policiji nije želio da zataška akciju „jer to nije u duhu rada policije nikada bilo, tako da navodno spektakularno obraćanje gubi smisao u argumentima i činjenicama”.

Na snimku, ko god da ga je napravio, čuje se kako policajci koji istovaraju cigarete govore: „Više od četiristo, pa obično ide trista, ali pojačali su sad ovo… koliko je tu?”

Očigledno da su policajci bilo dobro obaviješteni i da neki do njih znaju dosta o tovarima duvana koji krstare crnogorskim drumovima, prema Kosovu, Srbiji i drugim susjednim državama pod patronatom države.

Tužilaštvo u Beranama istragu nije pokrenulo jer je, kako su saopštili Vijestima, „snimak prikazan u Podgorici”.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 20. novembra ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VODE VAN SVIH PROPISANIH KLASA KVALITETA: Ko sve muti pljevaljske rijeke?

Objavljeno prije

na

Objavio:

Pljevaljske rijeke Vezišnica i Ćehotina odavno nose „titulu“ rijeka koje su među najzagađenijim u Evropi. Za veliku brigu je, tvrde ekolozi, kvalitet još nekih vodotoka na području te opštine. Bistrije vode očekuju tek nakon ekološke rekonstrukcije TA

 

U Informaciji o stanju životne sredine, za minule dvije godine,  piše  da je rijeka Vezišnica ubjedljivo najzagađeniji vodotok na području pljevaljske opštine. U tu rijeku ulivaju se otpadne vode iz Termoelektrane (TA), a kontrola kvaliteta vode obavlja se na njenom ušću u Ćehotinu. Zbog toga su i vode Ćehotine najzagađenije u dijelu toka ispod gradske zone, odnosno, od ušća Vezišnice. Stanje kvaliteta vode tog vodotoka, precizirano je  u Informaciji, samo je 26,6 odsto u propisanoj klasi. Ćehotina je, ističu u tom dokumentu, zagađena i ispod i iznad gradske zone. Podaci govore da je ta rijeka ugrožena na još nekoliko načina.

„Ugrožena je i kanalizacionim vodama. Prosječno, njene su vode ugrožene u 62,5 odsto slučajeva. Veliki je problem i to što se na obalama Ćehotine nalaze velike količine otpada, posebno na lokacijama ispod gradske zone.Vode rijeke, na dionici Gradac, imaju loš izgled, osjeća se neprijatan miris i primjećuje se velika količina otpada“, piše u dokumentu.

Navodi se i da je na području opštine Pljevlja rijeka Voloder, koja se uliva u Ćehotinu u selu Brvenica, za sada jedini nezagađeni vodotok. Međutim, otpadnim vodama ugrožena je i rijeka Breznica.

Sve je to dokumentovano, objašnjava  Milorad  Mitrović iz NVO Breznica  i rezultatima ispitivanja kvaliteta vodotoka na koje utiče TE Pljevlja i otpadnih voda Rudnika olova i cinka u Šulima.

„Centar za ekotoksikološka ispitivanja prije dvije godine obavio je uzorkovanje vode na lokaciji Šula – Gradir – Mjedenički potok, prije i poslije flotacije (tehnološki postupak odvajanja korisnih od nekorisnih sastojaka mineralnih sirovina). Prema rezultatima analize, voda iz Mjedeničkog potoka ne odgovara nijednoj od klasa Uredbe o klasifikaciji i kategorizaciji površinskih i podzemnih voda. To je tako zbog smanjenja pH vrijednosti, povećane elektroprovodljivosti, mutnoće, HPK, sulfata, rastvorenog gvožđa, mangana, cinka, kobalta, nikla, kadmijuma i olova“, kaže sagovornik Monitora.

Mitrović objašnjava i da su rezultati analize površinskih, podzemnih i otpadnih industrijskih voda „TE Pljevlja”, takođe, porazni. Uzorkovane su i površinske vode akumulacije, koje, zbog povećanog sadržaja nitrita i HPK, takođe, ne odgovaraju nijednoj klasi Uredbe.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 20. novembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati
Advertisement

Kolumne

Novi broj

Facebook

Izdvajamo