Monitor.co.me

ZNACI VREMENA: Spomenici – naše lokomotive razvoja

E-mail Ispis PDF
spomenikVođena logikom da je važno da se bar nešto otvara, vlast je tokom protekle godine svečano otkrila nekoliko spomenika. Iako su se predizbornim obećanjima ,,obavezali'' da će na red doći i fabrike, za sada im sa spomenicima bolje ide pa su i za ovu godinu najavili nekoliko sličnih performansa.

Minula godina zatvorena je proslavom u Nikšiću gdje je na Trgu Save Kovačevića otvoren spomenik posvećen crnogorskim komitima 1916-1929. Predsjednik Milo Đukanović sa te je svečanosti poručio da su komite bile preteča Pokreta za obnovu nezavisnosti 2006. godine. Za vrijeme pređašnjeg premijerskog mandata Đukanović je u Bajicama, maja 2009, otvorio spomenik podignut u čast 90-godišnjice Božićnog ustanka.

Novi spomenik u Nikšiću ima dva kamena stuba koji predstavljaju komitske pokrete, a između njih je stakleni stub kao simbol savremene Crne Gore. Valjda, da se potencira kako je država još uvijek krhka - dok je DPS dodatno ne okameni.

Inicijativu za podizanje spomenika pokrenuo je UBNOR i antifašisti Nikšića, uz podršku SUBNOR-a. Novac, 25.000 eura koliko je spomenik koštao, prikupili su putem donacija – žiro-račun Prva banka. Pojedini zlonamjernici su se na društvenim mrežama prisjetili da partizani nijesu bili baš blagonakloni prema komitima. Da vlast ta obilježja diže u cilju pomirenja pa 'ajde, ali ovako svi znamo da su spomenici samo nastavak diobe – nikad više...

Đukanović pored komita i partizanima često odaje poštu za zasluge za državu. On je prethodnog 13. jula u Nikšiću otkrio spomenik Čedomiru Ljubu Čupiću, heroju koji je sa osmjehom dočekao smrt, dok je 19. decembra Podgorica dobila spomenik nekadašnjem maršalu i doživotnom predsjedniku SFRJ Josipu Brozu Titu. Gradonačelnici Nikšića i Podgorice, Veselin Grbović i Ivan Vuković, nove su spomenike iskoristili da prozbore još koju o sveopštem napretku dva grada i države. Pa je tako - ,,privredna slika Nikšića popravljena iz korijena'', dok Podgorica, po riječima gradonačelnika, počinje da liči na svjetske metropole. Pa je, s' tim u vezi, najavio i realizaciju projekta - Podgorica pametni grad.

U toj slici napretka jedna od nezaobilaznih stavki za hvalu su novi spomenici.

Dobar dio opozicije, s druge strane, ozbiljno je shvatio svu priču pa javno obećava da će spomenike koje je podigla ova vlast ukloniti. Samo da dođu na vlast. Trn u oku su pored komitskih, i spomenik vojvodi Mirku Petroviću, obnovljen 2017. na trgu u Podgorici, i naravno Tito.

Ne bi ni to, sve pod uslovom da opozicioni lideri ispune obećanja (i što se tiče dolaska na vlast, i kad je riječ o najavljenom rušenju) bilo ništa novo. Znala je aktuelna vlast, i što se spomenika tiče, da poprilično revidira stavove.

Skulptura Čežnja, u narodu poznata kao Kupačica, krasila je plato preko puta Skupštine od 1998. do 2000. godine. Slanje skulpture na otpad jednog od gradskih preduzeća bio je jedan od prvih poteza doktora Miomira Mugoše nakon što je sjeo u gradonačelničku fotelju.

Figuru žene od bijelog mermera, koja se ispod ogromnog bijelog luka kupa u fontani, Podgoričani su smatrali suviše krupnom za ovdašnje poimanje ljepote. ,,Bila je jedna od najvećih skulptura u mermeru na Balkanu, možda čak najveći ženski akt u Evropi, ali neki su htjeli da to bude lijepa Podgoričanka'', branili su se autori skulpture braća Svetozar i Svetomir Radović.

Oni su tužili grad¬ska preduzeća, Mugošu i druge zbog uklanjanja skulpture. Sredinom 2016. Viši sud je presudio da je Glavni grad dužan da na ime odštete braći Radović isplati 20.000 eura.

Želju da raskalašna Kupačica krasi njihov grad javno su do sada iskazali Žabljačani i Pljevljaci, kao i mještani republike Zabjelo. Još uvijek se nema sluha za to.

Na mjestu Kupačice, 2006. postavljen je spomenik kralju Nikoli. Iz vremena tuženog Mugoše datira najviše spomenika koji ukrašavaju glavni grad. Gradski i državni oci su se vodili logikom da svaki značajniji investitor u glavnom gradu mora da ima po spomenik, ili bar ulicu. Nakon što se tadašnji premijer Đukanović vratio iz posjete Ujedinjenim Arapskim Emiratima, a na predlog predsjednika Atlas grupe Duška Kneževića, Podgorica je 2013. dobila ulicu Šeika Zaida.

Kada je državna naftna kompanije Sokar iz Azerbejdžana dobila u dugoročni zakup nekadašnju kasarnu u Kumboru, u Podgorici je jedna ulica imenovana po azerbejdžanskom glavnom gradu Bakuu, a u Kraljevom parku u Podgorici je 2013. postavljena bista velikog azerbejdžanskog pjesnika Huseina Džavida.

Tradiciju poklanjanja u vidu spomenika počeli su Rusi. Grad Moskva je poklonio Podgorici spomenik Aleksandru Puškinu, postavljen u septembru 2002. Dvije godine kasnije otkriven je spomenik ruskom pjesniku i glumcu Vladimiru Visockom. Gradonačelnik Mugoša je upriličio obje ceremonije.

Po zakonu, Ministarstvo kulture je nadležni organ koji daje odobrenje za podizanje spomenika. Stručna komisija Ministarstva kulture nije dala odobrenje za postavljanje spomenika Visockom, dok je za Puškinov spomenik sugerisala da se postavi u nekom od podgoričkih parkova.

Vlada i Mugoša nijesu htjeli za to ni da čuju. Spomenik Visockom je postavljen na obali Morače, a Opština je za postavljanje spomenika Puškinu predložila pet lokacija. Rusi su izabrali najatraktivniju - ispred galerije Centar, između zgrada Skupštine i Centralne banke Crne Gore.

Zabilježeno je da su najznačajniji crnogorski istoričari umjetnosti ocjenili da spomenik Visockog predstavlja antologijski primjer neukusa...

Poslije podizanja ovih spomenika, Rusi, predvođeni Olegom Deripaskom, došli su u Kombinat aluminijuma.

Godinu nakon što je grčka kompanija Helenik Petroleum privatizovala Jugopetrol, Grčka 2003. godine poklanja spomenik posvećen grčkom heroju crnogorskog porijekla Vasosu Mavrovuniotisu - Vasu Crnogorcu. On se nalazi na Bulevaru Svetog Petra Cetinjskog, a društvo mu sada pravi Titova statua.

Mugoša je 13. jula 2012. godine u Tološkoj šumi otkrio spomenik savezničkim avionskim posadama koje su stradale tokom Drugog svjetskog rata u ovom dijelu Evrope. Nedugo nakon postavljanja Društvo za zaštitu Podgorice izlijepilo je spomenik savezničkim pilotima plakatima kojima su upozorili da se ne smiju zaboraviti žrtve Podgorice tokom savezničkog bombardovanja.

Svi koji su učili školu po starom pamte da su saveznički avioni sravnili Podgoricu sa zemljom, te da je poslije Varšave i Drezdena bila najviše bombardovani grad u toku Drugog svjetskog rata. Te da je Podgorica, tada varošica od 16.000 stanovnika, za par mjeseci savezničkih bombardovanja, a bilo ih je osamdesetak, izgubila 2.000 žitelja. Samo u jednom danu, 5. maja 1944. godine, savezničke leteće tvrđave izbacile su na Podgoricu oko 600 bombi, od kojih je poginulo oko 600 osoba, a nekoliko stotina je ranjeno. Okupatori su, za to vrijeme, izgubili oko 80 vojnika.

Zato je u centru Podgorice, u krugu zgrade nekadašnjeg SDK, 1994. godine otkriven spomenik ,,nevinim žrtvama bombardovanja Podgorice u Drugom svjetskom ratu".

Prvi i po mnogima najljepši spomenik u Titogradu podignut je 1956. Petru II Petroviću Njegošu u parku preko puta pozorišta. Drugi monumentalni spomenik je onaj na Gorici posvećen Partizanu-borcu, koji datira iz 1957. godine. Kasnije su podignuti spomenici Karađorđu (1969), Jovanu Tomaševiću...

Spomenik Marku Miljanovu, ispred zgrade Opštine, podignut je 2001, a Valtazaru Bogišiću, ispred Pravnog fakulteta, 2002. godine. Spomenik Petru I Petroviću prvi je spomenik postavljen u nezavisnoj Crnoj Gori u parku ispred zgrade Univerziteta.

Na 10-godišnjicu proslave nezavisnosti, 2016. godine, dobili smo i prvi spomenik od poliestera. Crnogorsko oro - nalazi se u parku iza zgrade stare Vlade (Bulevar Svetog Petra Cetinjskog). U upravi Glavnog grada tvrde da su turisti oduševljeni njime.

Prije spomenika Titu, u junu prošle godine u Moskovskoj ulici, u Podgorici, otkriven je spomenik pjesniku Francu Prešernu i otvoren Prešernov park. Spomenik je poklon Vojislava Kovača, počasnog konzula Crne Gore u Sloveniji.

,,Što nam ne pokloniše neku fabriku?'', bio je jedan od komentara na društvenim mrežama nakon te svečanosti. Prethodno poklonjene (u vrijeme SFRJ), a potom uništene (kad su se vlasti domogli ovi današnji ,,mladi, lijepi i pametni") nijesu pominjali.

Da to sa gradnjom fabrika malo teže ide svjesni su i u vlasti. Zato iz Glavnog grada za ovu godinu radosno najavljuju otvaranje još jednog monumentalnog spomenika. Planirano je da spomenik jednom od najznačajnijih crnogorskih vladara Ivanu Crnojeviću bude postavljen na lokaciji nekadašnjeg Duvanskog kombinata. Mediji su prenijeli da Glavni grad još samo treba da se dogovori sa vlasnikom Zetagradnje i zemljišta na toj lokaciji biznismenom Blagotom Radovićem.

Krajem prošle godine Zetagradnja je uz blagoslov državnih institucija premjestila zakonom zaštićeni spomenik posvećen poginulim radnicima nekadašnjeg Monopola u NOB-u 1941 – 1945, iz kruga bivšeg Duvanskog kombinata. Spomenik, inače djelo Svetlane-Kane Radević, nije se uklapao u koncept, kako se reklamira - novog grada, koji se gradi na toj lokaciji. Zato su na njegovom mjestu planirane podzemne garaže.


Predrag NIKOLIĆ

 

pozovi-sprijeci

CEROVO_Monitor_baner_310x60

 

Monitor u novom broju donosi

Monitor broj 1478. 15. februar 2019.       SANADERIZACIJA MILA ÐUKANOVIĆA:Parti...

 

Monitor broj 1477

Monitor broj 1477  8. februar 2019.       Priajtelji iz devedesetih:TAJNE PR...

 

Monitor broj 1476

Monitor broj 1476  1. februar 2019.       AFERA ATLAS:Kako je Prva banka pre...